بهترین روش تنبیه و تشویق کودک چیست؟

تنبیه و تشویق کودک باید چگونه باشد؟

همراهان گرامی سایت آگاه باشیم در این مطلب قصد داریم به نکاتی موثر در مورد تنبیه و تشویق کودک بپردازیم. تشویق بیش از حد می تواند برای کودک مضر باشد و از طرفی تنبیه کودک بدون هیچ دلیلی، کار بسیار اشتباهی است که تاثیرات آن ممکن است تا سال ها بعد باقی مانده و حتی بر روی زندگی بزرگسالانه او تاثیر بگذارید. بنابراین در ادامه همراه ما باشید تا بدانید در تربیت فرزند چه مواردی را هنگام تنبیه و تشویق کودک باید رعایت کنید.

پادکست بهترین روش تنبیه و تشویق کودک

تعریف تنبیه و تشویق کودک

در کل تشویق فرآیند پاداش دهی است به رفتار فرد. یعنی برانگیختن شوق و علاقه مجدد او به انجام همان رفتار. این پاداش طیف وسیعی می تواند داشته باشد به طوری که از یک نگاه تحسین آمیز تا تشویق مالی یا اهدا رتبه و مقامی را شامل شود. در هر حال این فرآیند در زندگی انسان گستردگی دارد و عموم افراد آن را به کار می برند. شاید بدون آن که با جنبه های مختلف آن یا کارکرد و شیوه های صحیح اجرای آن آشنایی داشته باشد.
بر اساس تحقیقات انجام شده در زمینه تنبیه و تشویق کودک و بررسی علت بی مسئولیتی کودکان در خانواده، سه دسته بندی اصلی ارائه شده است:

۱ – خانواده های باری به هر جهت: این دسته از خانواده ها، هیچ قانون و اصولی برای رفتار افراد ندارند.

۲ – خانواده هایی که مرتب قانون را تغییر می دهند: مثلاً به کودک می گویند که از رفتن به کوچه و بازی کردن در آن جا خودداری کند، اما زمانی که کار دارند، کودک را تشویق به رفتن به کوچه و بازی کردن می کنند.

۳ – خانواده هایی که قانون دارند اما به آن عمل نمی کنند. به طور مثال قانون این است که کودک ساعت ۹ شب بخوابد اما بعضی اوقات پدر می گوید عیبی ندارد. فردا جمعه است، بگذار بیدار بماند. بی توجهی به انجام قانون خانوادگی، سبب مشکلاتی در خانواده و روند تنبیه و تشویق کودک می شود.

کودکان در این گروه ها، معمولا افرادی بی مسئولیت یا هنجارشکن در جامعه خواهند بود. این افراد در بزرگسالی از عهده شغلی قانون مند برنمی آیند و اکثراً از وضع موجود احساس نارضایتی دارند. بنابراین برای پرورش کودکی مسئولیت پذیر، باید ابتدا خانواده به ویژه والدین و بیشتر مادر کودک، مسئولیت پذیر باشند و این موضوع را به کودک نیز انتقال دهند. برای این کار، همراه کردن مسئولیت پذیری با تنبیه و تشویق کودک، کاری مفید و منطقی است.

تنبیه و تشویق کودک اصلی بسیار مهم در تعلیم و تربیت فرزند محسوب می شود. همه انسان ها تا آخر عمر نیازمند تحسین و ترغیب هستند، اما در هر گروه سنی، نوع این عمل بسته به درک و فهم فرد و شرایط موجود، متفاوت است. به طور کلی هر نوع تنبیه و تشویق کودک باید متناسب با سن و روحیات او انجام شود.

بدیهی است کودک وقتی توسط دیگران مورد تایید قرار بگیرد، اعتماد به نفس بیشتری پیدا می کند و این موضوع می تواند مسئولیت پذیری کودک را افزایش دهد. شاید برخی از والدین فقط تلاش می کنند فرزندشان رشد جسمانی خوبی داشته باشد و این کار را به نحو احسن انجام می دهند. واقعیت این است که از چنین والدینی باید تشکر نمود اما در اینجا سوال مطرح می گردد که آیا رسالت والدین فقط تامین کودک از نظر زیستی و مادی است؟ و آیا با توجه بیش از حد به جنبه های جسمانی و عدم توجه به جنبه های پرورش شخصیتی، می توان یک کودک سالم داشت؟

تربیت فرزند و پرورش اخلاقی کودک رسالت مهمی است که باید به آن توجه بسیار زیادی کرد. برای توضیح بیشتر باید به اصل تربیت فرزند و سلسله وار بودن آن توجه نمود. حتی دیده شده که کودک بعد از بزرگسال شدن و تشکیل خانواده، نحوه تربیت فرزند خود را به شکلی افراطی پیش می برد. یعنی همان چیزی که دیده را برای تنبیه و تشویق کودک خود به شکل افراطی، به کار می گیرد. این مورد می تواند با بزرگ تر شدن کودک، تاثیرات خود را نشان دهد و احساس خلا و کمبودهای زیادی در او به وجود آورد.

تنبیه و تشویق کودک

دیدگاه های مختلف درباره تنبیه و تشویق کودک

امام خمینی (ره) درباره تشویق کودکان و تربیت اسلامی آن ها، دیدگاه وسیعی دارند که می توان نکات مهمی را از آن به دست آورد. برای مثال، روزی یک کودک نقاشی خود را به امام نشان داد. اما پرسید آیا خودت آن را کشیده ای؟ کودک با صداقت کامل جواب می دهد که نه، من فقط نقاشی را رنگ کردم. امام از صداقت کودک خوشش می آید و به او مداد رنگی هدیه می دهد. به عبارت دیگر، امام خمینی (ره) با این کار، رفتار مطلوب کودک و بیان صادقانه او را با هدیه دادن تقویت کرده اند.

در حوزه روان شناسی اسکینر روان شناس رفتارگرا، قابل توجه است. اسکینر بر این باور است که استعداد ارثی در انسان ها وجود دارد و بر اساس آن، افراد نسبت به کسانی که با آن ها رفتار محبت آمیز دارند با محبت و مهربانی رفتار می کنند و نسبت به کسانی که رفتار خصمانه دارند یا همواره تنبیه کننده هستند، با پرخاش گری رفتار می کنند. اسکینر به طور کلی استفاده از تنبیه را نامطلوب و بی اثر می داند. او دلایل زیر را برای ادعای خود مبنی بر نادرست بودن تنبیه کودک مطرح کرده است.

تنبیه کودک آثار نامطلوبی به وجود می آورد مانند ترس و اضطراب

تنبیه صدمه زدن به دیگران را توجیه می کند

تنبیه سبب ایجاد پرخاش گری در فرد می شود

تببیه اغلب یک پاسخ نامطلوب را جایگزین پاسخ نامطلوب دیگری می کند

تشویق در لغت به معنای آرزومند کردن، به شوق افکندن و راغب ساختن است. در اصطلاح نیز تشویق، عاملی برای ایجاد منشا ذوق، شوق و حرکت در فرد می باشد. تشویق ها، همان تقویت کننده های مثبت هستند که به عنوان محرک رفتار مطلوب، به ایفای نقش می پردازند.

در حقیقت در روان شناسی، تشویق با تقویت بیان شده و تقویت، عامل افزایش رفتاری است که تقویت شده است. به طور مثال کودکی که به دلیل جمع کردن اسباب بازی های خود، بعد از تمام شدن بازی اش، یک تشویق لفظی مانند آفرین، لبخند مادر، نوازش یا تشویقی به صورت جایزه را دریافت می کند؛ در روزهای بعد نیز این کار را انجام می دهد. بنابراین این موضوع به تدریج مانند یک کار قانون مند و ثابت می شود که کودک در ازای آن مورد تشویق قرار می گیرد.

تنبیه در لغت، به معنای آگاهی دادن و بیدار کردن است. در اصطلاح تنبیه عبارت از مجازات انسانی است که کار ناپسندی انجام داده است و به منظور جلوگیری از تکرار و ترک نمودن آن انجام می شود. در روان شناسی، تنبیه همان تقویت کننده منفی است که سبب کاهش رفتار نامطلوب به شکل موقت می شود.

پس باید گفت که تنبیه و تشویق کودک به منزله سیستمی هستند که رفتارهای مطلوب و نامطلوب را کنترل می کنند. تنبیه و تشویق کودک در حوزه روان شناسی رفتارگرا و شرطی سازی عملی، بیان شده و بر آزموده های زیر استوار است:

۱ – تقویت کننده مثبت، سبب افزایش نتیجه مطلوب می شود

۲ – تقویت کننده ناپیوسته از تقویت کننده پیوسته مفیدتر است. یعنی این که همیشه برای کارهایی که کودک انجام می دهد، او را مورد تشویق یا تنبیه قرار ندهید و این کار باید به شکل ناپیوسته انجام شود.

کلیدواژه: تنبیه و تشویق کودک – تربیت فرزند

100%
نظرسنجی
  • به مطلب بالا امتیاز دهید بدهید

نظرات خود را برای ما ارسال کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.