دیابت و انواع آن

همه چیز در مورد دیابت یا مرض قند

امروزه میلیون ها نفر در سراسر جهان دچار بیماری دیابت یا به عبارتی مرض قند هستند. بنابراین اگر اخیراً شما یا یکی از عزیزانتان دچار این بیماری شده اید، به هیچ وجه روحیه خود را از دست ندهید چون تعداد زیادی از افراد مبتلا به دیابت دهه ها با وجود این بیماری، به زندگی خود ادامه داده اند. خوشبختانه با پیشرفت علم پزشکی و تحقیقات زیادی که در این زمینه انجام شده، دورنمای دیابت برای افراد مبتلا به آن بهتر از قبل به نظر می رسد و می توان با رعایت نکاتی ساده اما ضروری، آن را کنترل کرد. دوستان عزیز سایت آگاه باشیم برای اطلاع از این نکات با ما همراه باشید.

تاریخچه بیماری دیابت

دیابت از قدیمی ترین بیماری ها است که بشریت همیشه درگیر آن بوده است. نام کامل بیماری دیابت ملیتوس (Diabetes Mellitus) است که ریشه یونانی دارد و به «قند و سیفون» معنی می شود. این نام، نمایانگر علامت آشکار و رایج این بیماری یعنی خروج مقدار زیادی ادرار شیرین از بدن است. از دوران گذشته دور، پزشکان سعی داشتند تعاریفی برای دیابت ارائه دهند اما در ۱۰۰ سال اخیر، درک بسیار بهتری نسبت به آن به وجود آمده است.

پادکست دیابت و انواع آن

کشف انسولین برای اولین بار و کاربرد آن

در سال ۱۹۲۱ بود که سه دانشمند کانادایی موفق شدند ماده اسرارآمیزی که از لوزالمعده ترشح می شود را کشف کنند. این ماده «انسولین» نام گرفت و دانشمندان متوجه شدند که گروه های سلولی کوچکی (به نام جزایر لانگرهانس) وظیفه ترشح را بر عهده دارند. در سال ۱۹۲۲ انسولین برای درمان بیماران در دسترس قرار گرفت و در آن زمان به چشم یک معجزه پزشکی به آن نگاه می شد.
حدود ۳۰ سال بعد مشخص شد که یک نوع دیابت دیگر وجود دارد و می توان با خوردن قرص، قند خون را کاهش داد. پزشکان مطمئن شدند که بیماری قند دو نوع است و روش های درمان متفاوتی دارد. ابتلا این بیماری بدین معنی نیست که باید از کارهای روزمره و حتی ورزش دست کشید بلکه باید گفت اکثر افراد دیابتی، زندگی نرمال و فعالی دارند.

دیابت چیست و چرا انسولین اهمیت دارد؟

مرض قند یا دیابت به تغییرات پایداری در مواد شیمیایی بدن گفته می شود که سبب بالا رفتن مقدار قند خون می شود. علت این موضوع، کمبود هورمون انسولین است. ممکن است سلول های لوزالمعده به طور کلی این هورمون را ترشح نکنند که در دیابت نوع ۱ دیده می شود. در نوع ۲ معمولاً ترکیبی از اختلال در تولید انسولین و کاهش پاسخ بدن به این هورمون وجود دارد به همین دلیل آن را «مقاومت به انسولین» می نامند.

گلوکز که قند رایج سلول های بدن است، از هضم غذاها و تغییرات شیمیایی ایجاد می شود. مقداری از این گلوکز ذخیره شده و مقدار دیگری به عنوان انرژی بدن مصرف می شود. انسولین دارای شکل ویژه ای است و می تواند به گیرنده های سطحی سلولی متصل گردد، بدین شکل سلول ها گلوکز را از گردش خون گرفته و وارد خود می کنند. به زبان ساده تر هورمون انسولین باعث کاهش سطح گلوکز خون می شود و به طور کلی سه وظیفه بر عهده دارد.

وظایف انسولین در بدن

۱ – کاهش گلوکز خون با افزایش مقدار گلوکز ذخیره شده در کبد به شکل گلیکوژن

۲ – جلوگیری از آزاد شدن مقدا زیاد گلوکز توسط کبد

۳ – وادار کردن سلول های بدن به گرفتن و جذب گلوکز موجود در خون

توجه کنید که انسولین، وسیله اصلی بدن انسان برای کاهش سطح گلوکز خون است و با اینکه مکانیسم های دیگر هم در این عمل نقش دارند، اگر انسولین نباشد، بدن با مشکلات فراوانی مواجه خواهد شد.

از علایم دیابت می توان به تشنگی و کم آبی، افزایش ادرار، عفونت ادراری، برفک، کاهش وزن و تاری دید اشاره کرد. هنگامی که غلظت خون از مقدار مشخصی بیشتر می شود، مقداری از گلوکز اضافی وارد ادرار شده و در این حالت، عفونت هایی مانند التهاب مثانه و برفک ایجاد می شوند. زیرا میکروب های عامل عفونت به خوبی از ادرار حاوی قند تغذیه کرده و به سرعت رشد می کنند.
نتیجه دیگر، افزایش میزان ادرار در فرد دیابتی است. هر چه مقدار بیشتری از گلوکز توسط کلیه ها به ادرار ریخته شود، در نهایت با دفع این ماده، مقدار زیادی نمک و آب هم از دست می رود. این وضعیت را پُرادراری یا پلی اوری می نامند و معمولاً علامتی است که به فرد نشان می دهد دچار مرض قند شده است.

اگر هیچ اقدام درمانی خاصی از سوی فرد انجام نشود، به مرور آب بدن از دست رفته و او به اصطلاح دچار کم آبی یا دهیدراته می شود. همچنین انسولین به غیر از کاهش قند خون، در جلوگیری از کاهش وزن نیز موثر است و کمبود آن، فرد را حتماً دچار کاهش وزن می کند. شدت علایم و سرعت ایجاد آن ها بر اساس نوع بیماری فرق می کند. در ادامه به توضیحاتی درباره ی دو نوع مختلف دیابت می پردازیم.

دیابت

دیابت نوع یک (وابسته به انسولین)

در این نوع از بیماری علایم، خیلی سریع خود را نشان می دهند چرا که تولید انسولین در بدن متوقف شده و کنترلی بر روی گلوکز خون وجود ندارد. انسولین علاوه بر مواردی که اشاره کردیم، در حفظ تعادل و پایداری در بدن نقش بسیار مهمی دارد. زیرا از شکسته شدن و تجزیه چربی ها جلوگیری می کند و بدون حضور این هورمون، چربی ها و پروتئین عضلات شکسته شده و ماده ای به نام «کتون» تولید می شود.

اگر اقدامی برای توقف آن صورت نگیرد، مقدار کتون بیش از حد بالا رفته و شخص دچار نوعی بیهوشی به نام کمای کتواسیدوز خواهد شد. این حالت کمتر رخ می دهد زیرا معمولا قبل از افزایش بیش از حد کتون در بدن، این بیماری تشخیص داده شده و درمان آن شروع شده است. به هر حال اگر چنین موردی اتفاق بیفتد، باید فرد مبتلا را به سرعت به بیمارستان منتقل کرده و از طریق ورید، مایعات و انسولین به او رسانده شود.

چگونگی درمان دیابت نوع یک

درمان در دیابت نوع یک به وسیله تزریق انسولین است و می توان گفت که افراد مبتلا چاره ای جز این ندارند. توجه کنید که تزریق موثرترین روش برای کنترل بیماری است و به راحتی آن را وارد جریان خون می کند. راه های دیگری نظیر خوردن آن امتحان شده که به نظر می رسد موثر نیست. به این دلیل که با ورود به دستگاه گوارش، بخش عمده ی آن هضم و غیرفعال می شود.

دیابت نوع دو (غیر وابسته به انسولین)

هنگامی که سطح انسولین در بدن کم شود و تاثیر لازم را روی سلول ها نگذارد، مقدار قند خون به تدریج زیاد می شود. در دیابت نوع دو مقدار کمتری چربی و پروتئین شکسته می شود و خطر کمای کتواسیدوز در این افراد، پایین تر است. خانم ها معمولا بیشتر از آقایان دچار این بیماری می شوند، چرا که میانگین عمر آن ها بیشتر است و بیماری دیابت اغلب در افرادی که سن بالا معمولا بالای پنجاه سال دارند، مشاهده می شود.

برای درمان افراد مبتلا به دیابت نوع دو چهار قرص مختلف وجود دارد که عبارتند از:

۱ – سولفوریل اوره ها: باعث تحریک لوزالمعده و ترشح مقدار بیشتری انسولین می شوند. بنابراین قند خون به شکل طبیعی پایین می آید اما در مواردی احتمالا موجب افت شدید قند خون شود.

۲ – بی گوانیدها: سال های زیادی است که استفاده می شوند و معروف ترین آن ها داروی متفورمین است. این دارو هم موجب کاهش قند خون می شود، اما به نظر می رسد که با تاثیر روی کبد این کار را انجام می دهد. بنابراین توصیه این است که افراد دارای مشکلات کبدی، آن را مصرف نکنند.

۳ – آکاربوز: این دارو عوارضی به همراه دارد زیرا در تجزیه کربوهیدرات ها به قندهای ساده تداخل ایجاد می کند و قندهای زیادی در روده بزرگ باقی می مانند که منبع خوبی برای تغذیه باکتری ها و میکروب ها هستند.

۴ – تیازولیدین دیول ها: این گروه از داروها، اثر انسولین بر سلول ها و حساسیت آن ها نسبت به این هورمون را افزایش می دهد، پس در کاهش قند خون بسیار موثر است. اولین داروی این گروه تروگلیتازون نامیده شده که اثرات بسیار خوبی دارد اما شامل عوارضی هم می شود. تاثیر آن بر روی کبد باعث شده که مصرفش متوقف شود اما در آینده شاهد عرضه داروهای دیگری از این گروه خواهیم بود.

این داروها باید حتماً با تجویز پزشک مصرف شوند اما علاوه بر استفاده از آن ها، لازم است که افراد مبتلا به دیابت نوع دو رژیم غذایی مناسبی هم داشته باشند. کنترل وزن و کاهش آن، نقش مهمی در درمان این نوع از بیماری دارد.

نظرات خود را برای ما ارسال کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.